Sarga 79

तदद्भुततमं वाक्यं श्रुत्वागस्त्यस्य राघवः । गौरवाद्विस्मयाच्चैव पुनः प्रष्टुं प्रचक्रमे ।। 7.79.1 ।।

tadadbhutatamaṃ vākyaṃ śrutvāgastyasya rāghavaḥ | gauravādvismayāccaiva punaḥ praṣṭuṃ pracakrame || 7.79.1 ||

भगवंस्तद्वनं घोरं तपस्तप्यति यत्र सः । श्वेतो वैदर्भको राजा कथं स्यादमृगद्विजम् ।। 7.79.2 ।।

bhagavaṃstadvanaṃ ghoraṃ tapastapyati yatra saḥ | śveto vaidarbhako rājā kathaṃ syādamṛgadvijam || 7.79.2 ||

तद्वनं स कथ राजा शून्यं मनुजवर्जितम् । तपश्चर्तुं प्रविष्टः स श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।। 7.79.3 ।।

tadvanaṃ sa katha rājā śūnyaṃ manujavarjitam | tapaścartuṃ praviṣṭaḥ sa śrotumicchāmi tattvataḥ || 7.79.3 ||

रामस्य वचनं श्रुत्वा कौतूहलसमन्वितम् । वाक्यं परमतेजस्वी वक्तुमेवोपचक्रमे ।। 7.79.4 ।।

rāmasya vacanaṃ śrutvā kautūhalasamanvitam | vākyaṃ paramatejasvī vaktumevopacakrame || 7.79.4 ||

पुरा कृतयुगे राम मनुर्दण्डधरः प्रभुः । तस्य पुत्रो महानासीदिक्ष्वाकुः कुलनन्दनः ।। 7.79.5 ।।

purā kṛtayuge rāma manurdaṇḍadharaḥ prabhuḥ | tasya putro mahānāsīdikṣvākuḥ kulanandanaḥ || 7.79.5 ||

तं पुत्रं पूर्वंकं राज्ये निक्षिप्य भुवि दुर्जयम् । पृथिव्यां राजवंशानां भव कर्तेत्युवाच ह ।। 7.79.6 ।।

taṃ putraṃ pūrvaṃkaṃ rājye nikṣipya bhuvi durjayam | pṛthivyāṃ rājavaṃśānāṃ bhava kartetyuvāca ha || 7.79.6 ||

तथैवेति प्रतिज्ञातं पितुः पुत्रेण राघव । ततः परमसन्तुष्टो मनुः पुत्रमुवाच ह ।। 7.79.7 ।।

tathaiveti pratijñātaṃ pituḥ putreṇa rāghava | tataḥ paramasantuṣṭo manuḥ putramuvāca ha || 7.79.7 ||

प्रीतो ऽस्मि परमोदार त्वं कर्ता ऽसि न संशयः । दण्डेन च प्रजा रक्ष मा च दण्डमकारणे ।। 7.79.8 ।।

prīto 'smi paramodāra tvaṃ kartā 'si na saṃśayaḥ | daṇḍena ca prajā rakṣa mā ca daṇḍamakāraṇe || 7.79.8 ||

अपराधिषु यो दण्डः पात्यते मानवेषु वै । स दण्डो विधिवन्मुक्तः स्वर्गं नयति पार्थिवम् ।। 7.79.9 ।।

aparādhiṣu yo daṇḍaḥ pātyate mānaveṣu vai | sa daṇḍo vidhivanmuktaḥ svargaṃ nayati pārthivam || 7.79.9 ||

तस्माद्दण्डे महाबाहो यत्नवान्भव पुत्रक । धर्मो हि परमो लोके कुर्वतस्ते भविष्यति ।। 7.79.10 ।।

tasmāddaṇḍe mahābāho yatnavānbhava putraka | dharmo hi paramo loke kurvataste bhaviṣyati || 7.79.10 ||

इति तं बहु सन्दिश्य मनुः पुत्रं समाधिना । जगाम त्रिदिवं हृष्टो ब्रह्मलोकं सनातनम् ।। 7.79.11 ।।

iti taṃ bahu sandiśya manuḥ putraṃ samādhinā | jagāma tridivaṃ hṛṣṭo brahmalokaṃ sanātanam || 7.79.11 ||

प्रयाते त्रिदिवं तस्मिन्निक्ष्वाकुरमितप्रभः । जनयिष्ये कथं पुत्रानिति चिन्तापरो ऽभवत् ।। 7.79.12 ।।

prayāte tridivaṃ tasminnikṣvākuramitaprabhaḥ | janayiṣye kathaṃ putrāniti cintāparo 'bhavat || 7.79.12 ||

कर्मभिर्बहुरूपैश्च तैस्तैर्मनुसुतस्सुतान् । जनयामास धर्मात्मा शतं देवसुतोपमान् ।। 7.79.13 ।।

karmabhirbahurūpaiśca taistairmanusutassutān | janayāmāsa dharmātmā śataṃ devasutopamān || 7.79.13 ||

तेषामवरजस्तात सर्वेषां रघुनन्दन । मूढश्चाकृतविद्यश्च न शुश्रूषति पूर्वजान् ।। 7.79.14 ।।

teṣāmavarajastāta sarveṣāṃ raghunandana | mūḍhaścākṛtavidyaśca na śuśrūṣati pūrvajān || 7.79.14 ||

नाम तस्य च दण्डेति पिता चक्रे ऽल्पमेधसः । अवश्यं दण्डपतनं शरीरे ऽस्य भविष्यति ।। 7.79.15 ।।

nāma tasya ca daṇḍeti pitā cakre 'lpamedhasaḥ | avaśyaṃ daṇḍapatanaṃ śarīre 'sya bhaviṣyati || 7.79.15 ||

अपश्यमानस्तं देशं घोरं पुत्रस्य राघव । विन्ध्यशैवलयोर्मध्ये राज्यं प्रादादरिन्दम ।। 7.79.16 ।।

apaśyamānastaṃ deśaṃ ghoraṃ putrasya rāghava | vindhyaśaivalayormadhye rājyaṃ prādādarindama || 7.79.16 ||

स दण्डस्तत्र राजाभूद्रम्ये पर्वतरोधसि । पुरं चाप्रतिमं राम न्यवेशयदनुत्तमम् ।। 7.79.17 ।।

sa daṇḍastatra rājābhūdramye parvatarodhasi | puraṃ cāpratimaṃ rāma nyaveśayadanuttamam || 7.79.17 ||

पुरस्य चाकरोन्नाम मधुमन्तमिति प्रभो । पुरोहितं तूशनसं वरयामास सुव्रतम् ।। 7.79.18 ।।

purasya cākaronnāma madhumantamiti prabho | purohitaṃ tūśanasaṃ varayāmāsa suvratam || 7.79.18 ||

एवं स राजा तद्राज्यमकरोत्सपुरोहितः । प्रहृष्टमनुजाकीर्णं देवराजं यथा वृषा ।। 7.79.19 ।।

evaṃ sa rājā tadrājyamakarotsapurohitaḥ | prahṛṣṭamanujākīrṇaṃ devarājaṃ yathā vṛṣā || 7.79.19 ||

ततः स राजा मनुजेन्द्रपुत्रः सार्धं च तेनोशनसा तदानीम् । चकार राज्यं सुमहान्महात्मा शक्रो दिवीवोशनसा समेतः ।। 7.79.20 ।।

tataḥ sa rājā manujendraputraḥ sārdhaṃ ca tenośanasā tadānīm | cakāra rājyaṃ sumahānmahātmā śakro divīvośanasā sametaḥ || 7.79.20 ||

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमदुत्तरकाण्डे एकोनशीतितमः सर्गः ।। 79 ।।

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmaduttarakāṇḍe ekonaśītitamaḥ sargaḥ || 79 ||